Rodzaje niedożywienia – jak się objawiają?


Rodzaje niedożywienia – jak się objawiają?

Niedożywienie jest brakiem równowagi między zapotrzebowaniem na składniki pokarmowe i energię a podażą. W taki sposób niedożywienie jest definiowane przez WHO – Światową Organizację Zdrowia. Zwykło się wyróżniać niedożywienie ilościowe i jakościowe.

Ilościowe niedożywienie wynika z niedoboru energii. Natomiast niedożywienie jakościowe jest konsekwencją niedostatecznego poziomu składników odżywczych. Niedożywienie jakościowe i ilościowe mogą być konsekwencją niedostatecznego spożywania pokarmu, składników odżywczych, w tym białek, witamin i składników mineralnych, albo ich nieprawidłowego wchłaniania lub zwiększonego wydalania. Niedożywienie jakościowe może występować u osób z nadwagą lub otyłością, spożywających wysoko kaloryczne produkty, ale ubogie w składniki odżywcze.

Rodzaje niedożywienia

Oprócz tradycyjnego podziału na niedożywienie ilościowe i jakościowe, można wyróżnić także trzy kliniczne typy niedożywienia, takie jak marasmus, kwashiorkor i marasmic – kwashiorkor. Są one skutkiem ostrego niedożywienia, połączonego z nagłą, drastyczną utratą wagi. Marasmus objawia się degradacją tkanki tłuszczowej i innych tkanek – organizm trawi tkanki, aby zrekompensować brak składników odżywczych, co prowadzi do spowolnienia wewnętrznych procesów organizmu.

Kwashiorkor objawia się z kolei obustronnym obrzękiem w jamie ustnej, nogach i stopach. Mieszany typ kliniczny niedożywienia to marasmic – kwashiorkor, który objawia się zarówno obrzękiem, jak i ciężkim wyniszczeniem organizmu.

Przyczyny niedożywienia

Przyczyną niedożywienia może być niskokaloryczna dieta lub dieta eliminacyjna, czyli sposób odżywiania oparty na wykluczeniu określonych produktów z menu, np. dieta wegetariańska. Niedożywienie może występować także w przebiegu niektórych chorób, np. nowotworu, chorób pasożytniczych układu pokarmowego, przewlekłych chorób układu pokarmowego zaburzających wchłanianie składników odżywczych, oraz chorób endokrynologicznych i zaburzeń odżywiania.

Jak objawia się niedożywienie?

Niedożywienie ilościowe najczęściej objawia się nadmierną utratą wagi, zmniejszoną sprawnością fizyczną i umysłową, a ponadto nadmierną sennością i ciągłym zmęczeniem, a także apatią i rozdrażnieniem. Osoby cierpiące na niedożywienie mają cienką, chłodną skórę. U kobiet dochodzi natomiast do zaburzeń hormonalnych powodujących zatrzymanie miesiączki.

Zaburzenie jakościowe może objawiać się ponadto symptomami charakterystycznymi dla niedoboru poszczególnych witamin i minerałów. Na przykład, niedobór witaminy D i wapnia objawia się rozwojem osteoporozy, a niedobór witaminy A prowadzi do kurzej ślepoty.

Leczenie niedożywienia

Leczenie niedożywienia jest prowadzone według indywidualnie opracowanego planu żywieniowego. W przypadku skrajnie niskich poziomów poszczególnych witamin lub minerałów, konieczna jest hospitalizacja, celem podania preparatów leczniczych wyrównujących ich poziom do bezpiecznego stężenia. Osoby z niedożywieniem ilościowym, cierpiące na zaburzenia odżywiania, wymagają leczenia psychiatrycznego i pomocy psychologa w formie psychoterapii. W przypadkach, gdy niedożywienie jest skutkiem określonej choroby, podstawą leczenia jest w pierwszej kolejności wyleczenie pierwotnej przyczyny połączone z odpowiednią dietą. W odniesieniu do niedoboru jakościowego pomocne mogą okazać się nutridrinki – wysokoenergetyczne preparaty odżywcze.